Museumstuk - harmonium
Janny Lock
In de hal van Museum Het Reghthuys staat een harmonium, een instrument dat qua uiterlijk lijkt op de piano. Het instrument is nog geen tweehonderd jaar geleden ontstaan. De Fransman Alexandre Debain bracht het instrument in1842 op de markt. Hij kon toen niet vermoeden dat het instrument zou stijgen tot een ongekende populariteit. Er werden in Nederland duizenden exemplaren geïmporteerd en even zoveel werden in ons land zelf gemaakt.
In de huiskamer werd het harmonium vaak gebruikt als een surrogaat-kerkorgel. Het instrument vond in de eerste helft van de twintigste eeuw in heel veel huizen een plaatsje. Bekend zijn de ietwat zoete plaatjes en oude foto's waarop het hele gezin rondom het harmonium staat om met z’n allen te gaan zingen. Naast het zingen van de zondagse kerkliederen waren er ook de liedjes zoals 't Zonnetje gaat van ons scheiden of 't Knaapje zag een roosje staan. Zo snel als de opkomst van het harmonium plaatsvond, zo snel is ook de teloorgang geweest. Na de Tweede Wereldoorlog was de fabricage bijna helemaal gedaan, instrumenten van na 1965 zijn niet bekend.
Het geluid wordt geproduceerd doordat lucht uit twee balgen langs metalen tongetjes wordt geblazen of langs dergelijke tongetjes wordt gezogen. De luchttoevoer wordt in gang gezet bij het indrukken van een toets op het toetsenbord van het harmonium. Dat is natuurlijk een simpele uitleg, er komt meer bij kijken. Bekende componisten die voor het harmonium stukken hebben gecomponeerd zijn Franz Liszt, George Bizet en Jean Sibelius. Rossini deed iets aparts. In zijn Petite Messe Solenelle (1864) liet hij solisten en het koor begeleiden door een harmonium én een piano. Misschien ooit eens een miniconcert organiseren in het museum?
Bronnen:
- www.wikipedia.org: harmonium, www.wikipedia.org: Doorslaande tong (in een instrument).
- Stichting Harmonium Museum Nederland (niet permanent geopend).
Volg ons ook op Facebook